Czy prędkość jest zawsze taka sama? PREVIEW (Darmowa)

 

Nacobezu (na co będę zwracać uwagę):

– prędkość średnia

– prędkość chwilowa

– zmiana prędkości w czasie

– ruch jednostajny i niejednostajny

– przykłady zmiany prędkości w życiu codziennym

 

 

Zadanie 1

Samochód przejechał 100 m w czasie 10 s.

Czy możemy powiedzieć, że przez cały ten czas poruszał się z tą samą prędkością?

(Uzasadnij odpowiedź słownie.)

 

Zadanie 2

Rowerzysta rusza spod świateł i po chwili jedzie coraz szybciej.

Czy jego prędkość w każdej sekundzie jest taka sama?

 

Zadanie 3

Zatrzymujący się autobus:

– na początku jedzie szybko,

– potem coraz wolniej,

– aż w końcu staje.

Czy w tym ruchu prędkość była stała?

 

(Nie liczymy – tylko obserwujemy i myślimy.)

 

 

1. Czy prędkość zawsze jest taka sama?

 

W poprzednich lekcjach liczyliśmy prędkość ze wzoru:

v = \frac{s}{t}

 

Taka prędkość to prędkość średnia.

Ale… czy ona zawsze opisuje dokładnie to, co się dzieje w czasie ruchu?

Nie zawsze.

Wiele ruchów w naszym otoczeniu odbywa się tak, że:

– na początku ciało porusza się wolno,

– potem coraz szybciej,

– albo odwrotnie — coraz wolniej.

 

 

2. Przykłady z życia codziennego

 

Zastanów się nad sytuacjami:

– samochód ruszający spod świateł,

– rowerzysta rozpędzający się na prostej drodze,

– piłka rzucona do góry,

– winda ruszająca z parteru,

– autobus hamujący przed przystankiem.

 

W żadnym z tych przypadków prędkość nie jest stała.

 

 

3. Prędkość chwilowa

W danej chwili ciało ma określoną prędkość.

Nazywamy ją:

Prędkość chwilowa – prędkość ciała w danym momencie.

Przykłady:

– prędkość pokazana na liczniku samochodu,

– prędkość roweru „w tej sekundzie”,

– prędkość piłki dokładnie w chwili, gdy opuszcza rękę.

 

Prędkość chwilowa może się zmieniać z sekundy na sekundę.

 

 

4. Prędkość średnia a chwilowa – porównanie

 

Wyobraź sobie przejazd samochodem:

– przez część drogi jedziesz wolno,

– czasem stoisz na światłach,

– czasem przyspieszasz.

 

Po przejechaniu całej trasy liczysz:

v_\text{śr} = \frac{\text{cała droga}}{\text{cały czas}}

 

To jest prędkość średnia,

ale w żadnym momencie nie musiała być równa tej wartości.

 

5. Ruch jednostajny i niejednostajny

 

 

Ruch jednostajny prostoliniowy

To ruch, ze stałą prędkością po lini prostej. 

 

Ciało w równych odstępach czasu pokonuje równe drogi.

Przykład:

– pęcherzyk powietrza w rurce z poprzedniej lekcji,

– samochód jadący ze stałą prędkością po autostradzie.

 

Ruch niejednostajny

To ruch, w którym prędkość się zmienia. Pamiętaj że prędkość jest wektorem więc zmiana kierunku to zmiana prędkości. 

 

Ciało:

– przyspiesza,

– albo hamuje.

 

Przykład:

– ruszanie z miejsca,

– zatrzymywanie się,

– jazda w mieście.

 

6. Wnioski z lekcji

 

– Prędkość nie zawsze jest taka sama.

– Wiele ruchów to ruchy niejednostajne.

– Prędkość średnia opisuje cały ruch jako całość.

– Prędkość chwilowa opisuje ruch w danej chwili.

– Ruch jednostajny jest raczej wyjątkiem niż regułą.